3-6 مدل تحقیق46
3-6-1 مدل رگرسیون46
3-7 متغیرهای تحقیق و نحوه محاسبه آنها46
3-7-1 بازده47
3-7-2 بهنگام بودن سود 49
3-8-1 روش کتابخانه ای 50
3-8-2 روش میدانی51
3-8-3 اینترنت51
3-9 قلمرو تحقیق 51
3-10 آزمون های آماری برای مدل رگرسیون52
3-10-1 آزمون مانایی52
3-10-2 آزمون نرمال بودن54
3-10-3 آزمون f لیمر55
3-10-4 آزمون دوربین – واتسون56
3-10-5 آزمون وی آی اف (VIF ) و تلرانس56
3-10-6 آزمون t استیودنت57
3-10-7 همبستگی57
3-10-8 تحلیل واریانس58
فصل چهارم – تجزیه و تحلیل یافته ها
4-1 مقدمه61
4-2 نتایج آزمون مانایی62
4-3 نتایج آزمون نرمال بودن63
4-4 آزمون فرضیات64
4-5 نتایج فرضیات تحقیق65
4-5-1 نتایج فرضیه اصلی65
آزمون فرضیات بر اساس جدول ضرایب رگرسیون68
4-5-2 نتایج فرضیه فرعی اول 68
آزمون فرضیات بر اساس جدول ضرایب رگرسیون70
4-5-3 نتایج فرضیه فرعی دوم 71
آزمون فرضیات بر اساس جدول ضرایب رگرسیون72
فصل پنجم – خلاصه و نتیجه گیری
5-1 مقدمه87
5-2 بحث87
5-3-1-بررسی مدل در صنعت خودرو سازی89
5-3-2 بررسی مدل در فلزات اساسی90
5-4 نتیجه گیری و پیشنهادات اجرایی90
5-5 پیشنهاد برای تحقیقات آتی91
فصل ششم- منابع و مآخذ
منابع و ماخذ94
چکیده انگلیسی 99
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 2-1 خلاصه پیشین تحقیقات داخلی33
جدول 2-2 خلاصه پیشینه خارجی37
جدول3-1 لیست شرکتها44
جدول 4-1 آزمون مانایی63
جدول 4- 2 آزمون کلوموگروف اسمیرنوف64
جدول4- 3 آزمون جارک برا64
جدول 4-4 تست لیمر65
جدول4 – 5 بررسی کلی مدل66
جدول4-6 بررسی کلی مدل66
جدول4 -7 تحلیل واریانس67
جدول4 -8 ضرایب رگرسیون67
جدول 4-9 معنی داری ضرایب رگرسیون68
جدول 4-10 بررسی کلی مدل69
جدول 4-11 تحلیل واریانس69
جدول4- 12 ضرایب رگرسیون70
جدول4- 13 ضرایب رگرسیون70
جدول 4-14 بررسی کلی مدل71
جدول 4-15 تحلیل واریانس71
جدول4-16 ضرایب رگرسیون72
جدول4-17 معنی داری ضرایب رگرسیون72
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودارهای هیستوگرام74
چکیده:
در این تحقیق رابطه بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار می گیرد. برای این منظور،59 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در یک دوره 6 ساله (1390-1385 ) بررسی شده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیات از مدل رگرسیونی و از نرم افزارEviews 7 و spss به صورت داده های پنل سازی کمک گرفته شده است.
نتایج حاصل از تحقیق نشان می دهد که بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار رابطه معناداری وجود دارد. نتایج نشان داد در شرکتهایی که بازده بیشتری رخ داده است اعلان سود نیز به هنگام تر است و از سوی دیگر شرکت هایی که دارای سود منفی بوده اند تاخیر در اعلام سود بیشتری نسبت به شرکتهایی داشته اند که دارای سود مثبت بوده اند.
واژگان کلیدی: به موقع بودن ،اعلان سود، بازده سرمایه گذاری، شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار.
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1 مقدمه
راهبرد کنونی نظام اقتصادی کشور مبنی بر کوچک سازی دولت و جلوگیری از تورم بخش های دولتی و نهادهای عمومی و قرارگیری نوک پیکان حرکت اقتصادی در راستای خصوصی سازی، سیاست گذاران این عرصه را بر آن داشته است تا با واگذاری شرکت ها و موسسات تحت پوشش دولت، دستیابی به این مهم را تحقق بخشند علاوه بر این کسب منافع اقتصادی و عایدات مالی موجب شده است که متولیان امر ضمن هموار ساختن مسیر نیل به این هدف، آن را تلاشی برای جبران کسری بودجه دولت بدانند. از طرف دیگر، سایر شرکت ها و سازمانها نیز با در نظر گرفتن اهداف و منافع خود که عمدتاً شناسایی سود می باشد، در این راستا حرکت کرده و زیر مجموعه های خود را واگذار می کنند.
تقریبا همه استفاده کنندگان برون سازمانی در تلاشند که به کمک اطلاعات مالی گزارش شده، سود در چند دوره آتی را پیش بینی کنند. بنابراین سرمایه گذاران با استفاده از اطلاعات مالی شرکت ها بازده مورد انتظار خود را پیش بینی می کنند. در ضمن سرمایه گذاران در مقایسه با سایر شاخص های عملکرد (از قبیل سود نقدی، جریان های نقدی، و تغییرات سود ) اتکای بیشتری بر روی اطلاعات مربوط به سود دارند.از این رو سود گزارش شده یکی از معیار های تعیین بازده مورد انتظار سرمایه گذاران است.
سود یکی از مهمترین اقلام اطلاعات حسابداری بوده و به منظور مفید بودن در اخذ تصمیمات سرمایه گذاران، دارای ویژگی هایی از جمله بهنگام بودن است. به موقع بودن به عنوان یکی از ویژگی های کیفی اطلاعات می باشد و طبق نظر انجمن حسابدارای امریکا به عنوان زیر مجموعه ای از ویژگی های کیفی مربوط بودن اطلاعات طبقه بندی می گردد. به موقع بودن بدین معناست که، اطلاعات مالی زمانی در اختیار استفاده کنندگان قرار گیرند که فرصت اتخاذ تصمیم، قضاوت و اقدام به موقع نسبت به موضوع مورد نظر برای آنان وجود داشته باشد. به عبارتی دیگر اطلاعات مالی باید پیش از سپری شدن فرصتی که استفاده کنندگان می توانند بر مبنای آن داوری یا تصمیم گیری نمایند، در اختیار آنها قرار گیرند. بنابراین هر قدر ارائه اطلاعات به تاریخ وقوع رویداد های مربوطه نزدیکتر باشد، اطلاعات بهنگام تر خواهد بود. اگر اطلاعات مربوط به سود، به موقع باشد بازده مورد انتظار سرمایه گذاران نیز واقعی خواهد بود.
بازده سهام از دو بخش تشکیل می شود:
بخش اول در آمد یا سود سهام که عبارت است از وجوهی که به صورت متناوب و دوره ای به سرمایه گذاری تعلق می گیرد و بخش دیگر بازده ای است که از تغییرات قیمت سهام ناشی می شود.آگاهی سرمایه گذاران از این که بازده مورد انتظار آنان از سرمایه گذاری، بیشتر از کدام یک از این دو بخش ناشی خواهد شد، بر تصمیم گیری های مربوط به خرید، فروش و حتی مدت نگهداری سرمایه گذاری و ترکیب پرتفوی سرمایه گذاری تأثیر خواهد گذاشت.
در این تحقیق، شرکت های خودروسازی و فلزات اساسی مورد استفاده قرار گرفته است؛ این دو صنعت چون به همدیگر ارتباط نزدیکی و از دیدگاه بعضی از کارشناسان به نوعی مکمل همدیگر هستند و جزء صنایع اساسی و اصلی و مهم به حساب می آیند انتخاب شده است و همچنین جزء تحقیقات آتی پایان نامه های گذشته بوده است اهمیت آن را دو چندان نموده است.
1-2 تشریح و بیان مسأله :
سرمایه گذاری یک امر ضروری و حیاتی در جهت رشد و شکوفایی اقتصادی کشور است و یکی از مهمترین نیازهای سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار، داشتن اطلاعات کافی جهت تصمیم گیری برای سرمایه گذاری مطلوب در سهام است. در بازار سرمایه ادبیات گزارش مالی باید اطلاعات مفیدی را برای سهامداران ارائه کند. در بعد عرضه سرمایه، سرمایه گذاران سعی دارند که حتی الامکان پس اندازهای خود را در جایی سرمایه گذاری کند که بیشترین بازده را داشته باشد. و سرمایه گذاران در بورس تلاش می کنند از میان طیف وسیعی از اوراق بهادار،آنهایی را انتخاب کنند که بازده مورد انتظار زیادی دارند.
در این تحقیق، به بررسی مطالعه رابطه بین بهنگام بودن )به موقع بودن) اعلام سود بر بازده سرمایه گذاری در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته می شود. کیفیت سود ابعاد مختلفی نظیر محتوای اطلاعاتی سود، قابلیت پیش بینی کنندگی سود، بموقع بودن سود، و….. داشته که در این تحقیق جنبه بموقع بودن سود برگزیده شده است، و یکی از معیار های اساسی برای تصمیم گیری در بورس، بازده سهام می باشد. بازده سهام خود به تنهایی دارای محتوای اطلاعاتی است و بیشتر سرمایه گذاران بالفعل و بالقوه در تجزیه و تحلیل مالی و پیش بینی ها از آن استفاده می کند.
به موقع بودن به عنوان یکی از ویژگی های کیفی اطلاعات می باشد و طبق نظر انجمن حسابدارای امریکا به عنوان زیر مجموعه ای از ویژگی های کیفی مربوط بودن اطلاعات طبقه بندی می گردد. به موقع بودن بدین معناست که، اطلاعات مالی زمانی در اختیار استفاده کنندگان قرار گیرند که فرصت اتخاذ تصمیم، قضاوت و اقدام به موقع نسبت به موضوع مورد نظر برای آنان وجود داشته باشد. به عبارتی دیگر اطلاعات مالی باید پیش از سپری شدن فرصتی که استفاده کنندگان می توانند بر مبنای آن داوری یا تصمیم گیری نمایند، در اختیار آنها قرارگیرند. بنابراین هر قدر ارائه اطلاعات به تاریخ وقوع رویداد های مربوطه نزدیکتر باشد، اطلاعات بهنگام تر خواهد بود. اگر اطلاعات مربوط به سود، به موقع باشد بازده مورد انتظار سرمایه گذاران نیز واقعی خواهد بود. از طرف دیگر هرچه اطلاعات در فواصل زمانی کوتاه تری گزارش شوند به دلیل بالا بودن سطح اطلاعات در دسترس سرمایه گذاران ریسک اطلاعاتی شرکت پایین خواهد بود.
بازده به مفهوم نسبت کل عایدی یا ضرر حاصل از سرمایه گذاری در یک دوره معین به مبلغ سرمایه گذاری که برای کسب این عایدی در همان دوره بکار گرفته شده است، می باشد.
1-3 ضرورت انجام تحقیق :
سرمایه گذاری یک امر ضروری و حیاتی در جهت رشد و شکوفایی اقتصادی کشور است و یکی از مهمترین نیازهای سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار، داشتن اطلاعات کافی جهت تصمیم گیری برای سرمایه گذاری مطلوب در سهام است. هدف سرمایه گذاران از سرمایه گذاری در شرکتهای سهامی کسب سود و در نهایت به حداکثر رساندن ثروتشان می باشد. به منظور تحقق بخشیدن به این امر سرمایه گذاران در سهامی که دارای بازده بالا و ریسک نسبتا پایینی می باشد، سرمایه گذاری می کنند.
امروزه به موقع بودن اطلاعات به عنوان معیاری بسیار مهم از سوی مراجع حرفه ای، مراجع قانون گذار، تجزیه و تحلیل کنندگان اطلاعات مالی، سرمایه گذاران، مدیران و جامعه علمی مورد توجه قرار گرفته است. به منظور کسب اطمینان نسبت به ارائه اطلاعات جاری و مربوط، می بایست جمع آوری، تلخیص و انتشار اطلاعات مالی در حد امکان سریع و بدون وقفه انجام گیرد. در فرایند تصمیم گیری، اطلاعات قدیمی ارزش چندانی برای تصمیم گیرندگان و فعالان بازار نخواهد داشت. بدین ترتیب ویژگی بموقع بودن اطلاعات، تبدیل به یکی از معیار های مهم کیفی، در ارائه اطلاعات حسابداری شده است.
اهمیت این تحقیق از دو دیدگاه مورد توجه می باشد که مهمترین دید گاه ها عبارتند از :

1- از دیدگاه سرمایه گذاران : سرمایه گذاران علاقه مندند در شرکت هایی که بازده بالایی دارند سرمایه گذاری کنند.
2- از دیدگاه سازمان بورس اوراق بهادار : این تحقیق به سازمان بورس اوراق بهادار در فعال تر نمودن بازار بورس از نظر اطلاع رسانی موثر است.
1-4 اهداف مشخص تحقیق:
هدف کلی این تحقیق به این موضوع اشاره دارد که، به بررسی رابطه بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری می پردازد.
1-5 سؤالات تحقیق:
آیا بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری ارتباط معناداری می باشد؟
1-6 فرضیه‏های تحقیق:
1-6-1 فرضیه اصلی :
بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری رابطه معناداری وجود دارد.
1-6-1-1 فرضیه فرعی 1 :
بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری در صنعت خودروسازی رابطه معناداری وجود دارد.
1-6-1-2 فرضیه فرعی 2 :
بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری در صنعت فلزات اساسی رابطه معناداری وجود دارد.
1-7 متغیرهای مورد بررسی تحقیق :
متغییر وابسته : بازده سرمایه گذاری.
متغییر مستقل : بهنگام بودن اعلام سود،
متغییر کنترلی : ریسک.
1-8 روش انجام پژوهش:
1-8-1 روش تحقیق:
این تحقیق از نظر روش تحقیق تجربی بوده و از نظر هدف کاربردی، چرا که با توجه به نتایج بدست آمده می تواند برای شرکتهای حاضر در بورس قابل کاربرد باشد و از سوی دیگر، این پژوهش از نظرجمع آوری داده ها توصیفی از نوع همبستگی (توصیفی- همبستگی ) محسوب می‌شود. پس به طور خلاصه این پژوهش از نوع توصیفی و کاربردی است.
1-8-2 روش گردآوری اطلاعات :
* روش کتابخانه ای :
با توجه به هدف و روش انجام این تحقیق برای جمع آوری اطلاعات و داده های آماری از روش کتابخانه ای استفاده می شود. این روش روشی است که محقق در آن برای گرد آوری اطلاعات آماری و غیر آماری مورد نیاز به مدارک و مستندات تاریخی و متون نظری موجود مراجعه می کند تا با استفاده از آنها بتواند تحقیق و توصیف نماید.
در این قسمت جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری و ادبیات تحقیق موضوع و پیشینه تحقیقات و شاخصها از منابع کتابخانه‌ای نظیر کتب، مقالات و مجله های مالی وحسابداری و نشریات داخلی و خارجی استفاده شده است.
* روش میدانی:
ازآنجا که پژوهش حاضر از نوع توصیفی می باشد، داده های مورد نیاز جهت بررسی وآزمون فرضیه ها در این پژوهش، از محل اطلاعات سازمان بورس اوراق بهادار تهران و بانکهای اطلاعاتی موجود در بورس اوراق بهادار تهران که عمدتاً اطلاعات مربوط صورتهای مالی شرکتها می باشند، استخراج گردیده است.با در نظر گرفتن این روش برای جمع آوری اطلاعات و داده های آماری از نرم افزار ره آورد نوین استفاده گردیده که اطلاعات آن مستقیماً و آنلاین از بورس اوراق بهادار استخراج می گردد.
* اینترنت:
به منظور جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات مالی شرکتها کلیه اطلاعات مربوط به صورتهای مالی از اعلامیه های انتشار یافته در سایت رسمی بورس اوراق بهادار و بسته های اطلاعاتی و وب سایتهای شرکتها مورد استفاده قرار میگیرد.
1-8- 3 قلمروی تحقیق:
قلمرو مکانی تحقیق : قلمرو مکانی پژوهش، بورس اوراق بهادار تهران است.
قلمروی زمانی تحقیق : محدوده زمانی این پژوهش دوره مالی شرکت ها از ابتدای سال1385 لغایت تا پایان سال 1390 می باشد.
1-8-4 جامعه آماری:
جامعه آماری این تحقیق کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از سال 1385 لغایت تا پایان سال 1390 می باشد برای تعیین نمونه تحقیق شرکت های با مشخصات زیر در نظر گرفته می شود :
1 – سال مالی آنها منتهی به 29 اسفند هر سال باشد.
2 – گزارشات مالی آنها در دسترس باشد
3- شرکت ها بین سال 1385 تا 1390 تغییر سال مالی نداشته باشد.
4- شرکت ها نباید در گروه واسطه گری مالی باشد.. (بانک ها، سرمایه گذارها و….)
5- از بین شرکتهای دو صنعت خودرو سازی و صنعت فلزات اساسی انتخاب شده است.
1-8-5 روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها:
پس از گردآوری اطلاعات از کتابخانه بورس اوراق بهادار تهران، اطلاعات جمع آوری شده در نرم افزار Excel داده می شوند و نسبت‌های مالی هر شرکت نیز که به طور سالانه محاسبه می‌شود و با اطلاعات صورت‌های مالی هر شرکت مورد محاسبه قرار می‌گیرد.
با استفاده از ابزار نرم افزار تحلیل آماری spss وEviews7 استفاده از روش ضریب همبستگی ارتباط بین متغیرهای اصلی تحقیق و شدت و ضعف آن را مورد محاسبه قرار می‌دهیم. و در صورت وجود ارتباط از آزمون معنادار بودن همبستگی و نهایتاً تحلیل واریانس و تخمین معادله رگرسیون مربوط به آن استفاده می‌کنیم.
بهنگام بودن سود بر اساس روش توسعه یافته توسط باسو (1997) و بال و همکاران، (2000) اندازه گیری شده است.
بهنگام بودن به طور کلی با توجه به رگرسیون خطی تکه ای سود حسابداری (EAR) بر بازده همزمان (RET) اندازه گیری شده.
آنجاییکه NEG به عنوان یک متغیییر مجازی و شاخصی برای بازده منفی در نظر گرفته شده که اگر بازده شرکت منفی باشد، برابر با یک و در غیر اینصورت برابر با صفر.
RET : بازده شرکت i در زمان t ، ? ضریب خطا باقی مانده است.
2?: ضریب بازده های مثبت سهام (سود اقتصادی یا اخبار خوب)
3?: ضریب بازده های منفی سهام ( زیان اقتصادی یا اخبار بد)
برآورد بازده سرمایه گذاری:
در این تحقیق، برای محاسبه بازدهی سهام از نرم افزار ره آورد نوین و از فرمول زیر استفاده شده و از محاسبات دستی پرهیز شده است.
R i,t: بازده سهام شرکت i در دوره t
Pi,t: قیمت سهام در ابتدای دوره t
Pi,t: قیمت سهام در انتهای دوره t
DPSi,t: سود تقیسمی
? : سهام جایز
برای اندازه گیری نرخ بازده سرمایه گذاری، عایدی از سرمایه گذاری را بر مبلغ اولیه سرمایه گذاری تقسیم می کنند. یعنی :

بازده سرمایه گذاری در سهام، با استفاده از رابطه زیر بدست می آید :

= قیمت سهم در ابتدای دوره
= قیمت سهم در انتهای دوره یا پایان دوره
= منافع حاصل از مالکیت سهام که در دوره به سهام دار تعلق گرفته است.
منافع حاصل از مالکیت ممکن است به شکل های مختلفی به سهامداران پرداخت شود که عمده ترین آن ها عبارتند از :
الف- سود نقدی
ب- افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی
پ- افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی
ت- تجزیه سهام
ث- تجمیع سهام
برای حالت “الف” با استفاده از فرمول بالا می توان نرخ بازده هر سهم را محاسبه نمود. برای حالتهای “ب و پ” فرمول محاسبه نرخ بازده به صورت زیر خواهد بود:
= درصد افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی؛
= درصد افزایش سرمایه از محل اندوخته؛
= مبلغ اسمی پرداخت شده توسط سرمایه گذار بابت افزایش سرمایه از محل نقدی (مطالبات)
البته چنانچه زمان وقوع هر یک از حالت های فوق، قبل از پرداخت (برگزاری مجمع) باشد، یا به عبارت دیگر چنانچه مجمع عمومی فوق العاده (در رابطه با تقسیم رابطه با افزایش سرمایه ) قبل از برگزاری مجمع عمومی عادی (در رابطه با تقسیم سود) باشد، در آن صورت فرمول، به صورت زیر خواهد بود:
1-9 تعریف واژه‏ها و اصطلاحات:
1-9-1 بازده سرمایه گذاری:
بازده به مفهوم نسبت کل عایدی یا ضرر حاصل از سرمایه گذاری در یک دوره معین به مبلغ سرمایه گذاری که برای کسب این عایدی در همان دوره بکار گرفته شده است، می باشد.
1-9-2 بهنگام بودن اعلام سود :
در این تحقیق فرض شده که، هر چه تاریخ اعلام سود به تاریخ پایان سال مالی نزدیکتر باشد، سود به موقع تری ارائه شده است.
1-9-3 ریسک :
ریسک میزان اختلاف بازده واقعی سرمایه گذاری با بازده مورد انتظار می باشد. یا احتمال وقوع یک زیان مالی است.
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1 مقدمه
امروزه اطلاعات یک وسیله و ابزار راهبری مهم در تصمیم گیری محسوب می شود و بدون شک کیفیت تصمیمات نیز بستگی به صحت، دقت و به هنگام بودن اطلاعاتی دارد که در زمان تصمیم گیری در اختیار افراد قرار می گیرد. در بازار های مالی این اطلاعات می تواند به صورت نشانه ها، علائم، اخبار و پیش بینی های مختلف از داخل یا خارج شرکت انعکاس می یابد و در دسترس سهامداران قرار می گیرد و باعث ایجاد واکنش ها و در نتیجه تغییرانی در نوع و روش سرمایه گذاری می گردد. با توجه به رونق بازار سرمایه علی الخصوص بورس اوراق بهادار در رشد چشمگیر شاخص بورس اوراق بهادار در سالهای اخیر و عدم رونق بازار های مشابه جذابیت بازار فوق دو چندان شده است که در این تحقیق به بررسی رابطه بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. پرداخته می شود.
سرمایه گذاری یک امر ضروری و حیاتی در جهت رشد و توسعه اقتصادی هر کشور است. برای اینکه وجوه لازم جهت این سرمایه گذاری فراهم آید، باید یکسری منابع برای تامین سرمایه وجود داشته باشد. بهترین منبع برای تامین سرمایه پس اندازهای مردم یک جامعه است. لذا باید یک مکانیزم قوی وجود داشته باشد که این پس اندازها را به سوی بخش های تولیدی سوق دهد و نیاز مالی این بخش ها را فراهم کند. بورس اوراق بهادار بهترین مکانی است که امکان استفاده از پس اندازها در بخش های تولید را فراهم می آورد. پس بورس از یک طرف پس اندازهای سرگردان را به سمت تولید سوق می دهد و از طرف دیگر احتیاجات مالی شرکت ها و موسسات را برآورده می کند. (شفیع زاده, 1376). سرمایه گذاری در اوراق بهاداری همچون سهام علاوه بر اینکه موجب سود آوری می گردد، مهیج نیز می باشد ولی با این حال ریسک زیادی را در بر دارد. به همین خاطر نیاز است تا فرد از علوم مربوطه آگاهی داشته و از مهارت لازم نیز برخوردار باشد تا بسان یک هنرمند به این نوع سرمایه گذاری اقدام نماید برای این که در چنین سرمایه گذاری هایی هم منطق نقش دارد و هم احساس فرد. سرمایه گذاران می کوشند منابع مالی خود را در جایی سرمایه گذاری نمایند که بیشترین بازده و کمترین ریسک را داشته باشد.
سود حسابداری یکی از اقلام مهم و اصلی صورتهای مالی است که در نوشتارهای مختلف به کاربرد های متفاوت آن اشاره دارد. معمولا سود به عنوان مبنایی برای محاسبه مالیات و عاملی برای تدوین سیاست های تقسیم سود، راهنمایی برای سرمایه گذاری و تصمیم گیری و پیش بینی به شمار می آید. (صالح شهابی، 1386، ص 6)
معمولاً مهم ترین معیار ارزیابی عملکرد موسسات، در حال حاضر نرخ بازده سهام است. این معیار به تنهایی دارای محتوی اطلاعاتی برای سرمایه گذران بوده و برای ارزیابی عملکرد مورد استفاده قرار می گیرد. وقتی این معیار کاهش یابد زنگ خطری برای شرکت است و عملکرد شرکت را مناسب نشان نمی دهد. این معیار دارای محتوی اطلاعاتی زیادی می باشد، زیرا ارزیابی عملکرد برمبنای ارزش بازار، اطلاعات سرمایه گذران را به خوبی منعکس می کند. بازده در فرآیند سرمایه گذران نیروی محرکی است که ایجاد انگیزه می کند و پاداشی برای سرمایه گذران محسوب می شود. بیشتر سرمایه گذاران بافعل و بالقوه در تجزیه وتحلیل مالی و پیش بینی، از آن استفاده می شود.
در این فصل ابتدا به بررسی مبانی نظری تحقیق و سپس به پیشینه تحقیقات انجام شده در زمینه مشابه با این تحقیق پرداخته می شود.
مبانی نظری
بخش اول : 2-2 بازده
2-2-1 مفهوم بازده
نرخ بازدهی یک سرمایه گذاری مفهومی است که از نظر سرمایه گذاران مختلف معنای متفاوتی دارد. برخی از سرمایه گذاران در جستجوی بازده کوتاه مدت نقدی هستند و ارزش کمتری به بازدهی بلندمدت میدهند. چنین سرمایه گذاران ممکن است سهام شرکتهایی را که سود سهام نقدی زیادی پرداخت میکنند، را خریداری کنند. برخی دیگر از سرمایه گذاران در درجه اول به رشد و توسعه اهمیت می دهند. این قبیل سرمایه گذاران در جستجوی شرکتهایی هستند که در بلندمدت درآمد بیشتری عاید آنها میکنند و در شرکتهایی سرمایه گذاری میکنند که بازده سهام یا ارزش ویژه آنها بسیار بالا باشد. فرانسیس1 معتقد است که سرمایه گذاری یک نوع واگذاری پول است که انتظار میرود پول اضافی به دنبال داشته باشد. مارکویتز عقیده دارد ممکن است تعریف مناسب بازده یک سرمایه گذاری با سرمایه گذاری دیگر فرق کند اما بازده در هر معنایی که باشد سرمایه گذاران بیشترین آن را ترجیح میدهند تا کمترین آن را. بازده به بیان ساده عبارت است از کل عایدی که یک سرمایه گذار در طول یک دوره سرمایه گذاری به دست می آورد. نرخ بازده، سرعت کاهش یا افزایش ثروت سرمایه گذار را به صورت درصدی از سرمایه گذاری اولیه نشان می دهد.
بازده یا پاداش سرمایه گذاری، شامل درآمد جاری (سود سالانه) و افزایش یا کاهش ارزش دارایی (منفعت یا ضرر سرمایه) است. بنابراین، معمولاً نرخ بازده نشاندهنده کل درآمد سالانه است و منفعت سرمایه بر حسب درصدی از مبلغ سرمایه گذاری بیان می گردد.
منظور از بازده سهام، مجموعه مزایایی است که در طول سال مالی به یک سهم تعلق می گیرد مجموعه این مزایا شامل موارد زیر است: مزایا شامل موارد زیر است:
– افزایش قیمت سهم در آخر سال مالی نسبت به ابتدای سال مالی (تفاوت نرخ اول و آخر سال مالی سهام شرکت).
– سود نقدی ناخالص هر سهم که این سود عبارت است از سود سهام پیشنهادی ناخالص پیشنهادی یا تصویب شده توسط مجمع عمومی صاحبان سهام.
– مزایای حق تقدم که شامل مجموعه مزایایی است که در هنگام افزایش سرمایه به سهامداران سابق تعلق می گیرد.
– مزایای سهام جایزه که معمولا شرکتها در زمان انقضای دوره پرداخت سود نقدی، به دلیل کمبود نقدینگی با حفظ منابع نقدی موجود، برای تامین سود متعلق به هر سهم، به جای پرداخت نقدی اقدام به دادن سهام جایزه یا سود سهمی می نماید و از این راه افزایش سرمایه می دهند که همان افزایش سرمایه از محل مطالبات سهامداران درآخرین روز مهلت پرداخت سود سهام است.
2-2-2 نرخ بازده
اصطلاح نرخ بازده یا نرخ عایدی برای توصیف نرخ افزایش یا کاهش سرمایه گذاری در طول دوره نگهداری دارایی به کار می رود. (راعی, 1389)
نرخ بازده به طور ساده عبارتست از کل بازدهی که یک سرمایه گذار در طول دوره سرمایه گذاری یا دوره نگهداری بر روی سرمایه گذاری خود بدست می آورد. نرخ بازده، سرعت افزایش یا کاهش ثروت سرمایه گذار را نشان می دهد و به صورت درصدی از سرمایه گذاری اولیه نشان داده می شود. برای اندازه گیری نرخ بازده سرمایه گذاری، سود حاصل از سرمایه گذاری را بر مبلغ سرمایه تقسیم می کنند.
سود حاصل از سرمایه گذاری از دو بخش تشکیل می شود. (جهانخانی, 1376(
1- جریانات نقدی که از بابت سود سهام و یا بهره اوراق قرضه حاصل می شود.
2- منفعت (یا ضرر) سرمایه که از افزایش (یا کاهش) قیمت بازار اوراق بهادار در طی دوره سرمایه گذاری حاصل می شود.
حاصل جمع این دو منبع در آمد (یا ضرر) برابر با تغییر کل در ثروت سرمایه گذاری شده طی دوره سرمایه گذاری می باشد.
2-2-3 نرخ بازده تحقق یافته و نرخ بازده مورد انتظار
بازده تحقّق یافته همان بازدهی است که در طول دوره کسب شده است و در واقع بازدهی است که به وقوع پیوسته باشد. بازده مورد انتظار، بازدهی تخمینی است که سرمایه گذاران انتظار دارند در دوره های مشخص آتی بدست آورند.
2-2-4 نرخ بازده بدون ریسک2
در بسیاری از کشورها، دولت ها برای تامین بخشی از منابع مالی مورد نیازشان اقدام به انتشار اوراق قرضه می کنند، این اوراق دارای سررسیدهای گوناگون، از چند روز تا چند سال است که مبلغ اسمی و نرخ بهره مشخصی دارند. بنابراین سرمایه گذاران، علاوه بر حق انتخاب دارایی های ریسک دار مانند سهام عادی میتوانند دارایی های بدون ریسکی مانند اوراق قرضه (در ایران اوراق مشارکت) و یا اوراق خزانه را خریداری نمایند. یک دارایی بدون ریسک عبارت است از یک دارایی با بازده مورد انتظار معین، به گونه ای که واریانس (ریسک) بازده صفر باشد. چون واریانس برابر صفر است بنابراین نرخ بازده بدون ریسک در هر دوره ای برابر با ارزش مورد انتظار خواهد بود. بعلاوه کوواریانس میان دارایی بدون ریسک و هر دارایی ریسک داری برابر صفر میباشد در نتیجه این همبستگی دارایی ها با دارایی های مخاطره آمیز برابر صفر می باشد.
2-2-5 نرخ بازده سرمایه گذاری
نرخ بازده سرمایه گذاری، عمومی ترین مفهوم کلیدی است که معیار بسیاری از تصمیمات مهم اقتصادی و مالی می باشد. این نرخ با اهمیت ترین عاملی است که در ارزیابی پروژه های سرمایه گذاری، ارزیابی عملکرد مالی شرکت ها، ارزیابی کارایی مدیریت در بخش های اقتصادی یا خطوط تولیدی مورد استفاده قرار می گیرد.
برای اندازه گیری نرخ بازده سرمایه گذاری، عایدی حاصل از سرمایه گذاری را بر مبلغ اولیه سرمایه گذاری تقسیم می کنند.
عایدی حاصل از سرمایه گذاری، از دو بخش تشکیل می شود :
1- مبلغ دریافتی، بابت سود سهام یا بهره اوراق قرضه.
2- منفعت و یا ضرر سرمایه ناشی از تغییر اوراق بهادار در طی دوره سرمایه گذاری.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

به دیگر سخن حاصل تفاضل جریان نقدی ورودی از جریان نقدی خروجی، تقسیم بر جریان نقدی خروجی، نرخ بازده سرمایه گذاری را مشخص خواهد نمود
رابطه (1-2)
بازده سرمایه گذاری در یک سهام عادی در یک دوره معین با توجه به قیمت اول و آخر دوره و منافع حاصل از مالکیت بدست می آید. منافع حاصل از مالکیت در دوره هایی که شرکت مجمع برگزار کرده باشد به سهام دار تعلق می گیرد و در دوره هایی که مجمع برگزار نشده باشد منافع مالکیت برابر صفر خواهد بود.
بازده سرمایه گذاری در سهام با استفاده از رابطه زیر قابل محاسبه است:
رابطه( 2-2 )
که در آن:
Pt = قیمت سهام در پایان دوره t
Pt-1 = قیمت سهام در ابتدای دوره t یا پایان دوره t-1
Dt = منافع حاصل از مالکیت سهام که در دوره t به سهام دار تعلق گرفته است.
منافع حاصل از مالکیت ممکن است به شکلهای مختلفی به سهام داران پرداخت شود که عمده ترین آنها عبارتند از (گل ارضی 1379)
1- سود نقدی
2- افزایش سرمایه از محل اندوخته
3- افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی
4- تجزیه سهام
5- تجمیع سهام
برای حالت 1 با استفاده از فرمول 2-2 می توان نرخ بازده هر سهم را محاسبه نمود. برای حالتهای 2و3 فرمول محاسبه نرخ بازده به صورت زیر خواهد بود.
(3-2)
که در آن:
Dt= سود نقدی پرداختی.
= درصد افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی.
= درصد افزایش سرمایه از محل اندوخته.
C= مبلغ اسمی پرداخت شده توسط سرمایه گذار بابت افزایش سرمایه از محل آورده نقدی.
بازده سهام از دو قسمت تشکیل می شود:
1- بازده ناشی از دریافت سود سهام
2- بازده ناشی از تغییرات سهام
2-2-6 اجزای بازده
– سود دریافتی : مهمترین جزء بازده، سودی است که به صورت جریانات نقدی دوره ای سرمایه گذاری بوده و می تواند به شکل بهره یا سود تقسیمی باشد.
– سود ( زیان ) سرمایه : دومین جزء مهم بازده، سود ( زیان ) سرمایه است که مخصوص سهام عادی است ولی در مورد اوراق قرضه بلند مدت و سایر اوراق بهادار با درآمد ثابت نیز مصداق دارد. به این جزء که ناشی از افزایش ( کاهش ) قیمت دارایی است سود ( زیان ) سرمایه می گویند.
2-2-7 عوامل موثر بر بازدهی
سرمایه گذاری در سهام تابع عواملی مثل بازدهی و ریسک و مقایسه سایر دارایی ها، می باشد. بازدهی سهام می تواند به عوامل متعددی بستگی داشته باشد.
به طور کلی این عوامل را می توانیم به دو گروه تقسیم کرد :
گروه اول، عواملی را در بر می گیرد که سود نقدی و مزایای پرداختی را تحت تاثیر قرار می دهد.
برخی از این عوامل که سود نقدی را تحت تاثیر قرار می دهند به شرح زیر هستند:
– سود نقدی و کارایی بنگاه یکی از عوامل مهم در این گروه می باشد. کارایی بنگاه مستقیما به مدیریت آن وابسته است، چگونگی مدیریت بنگاه تاثیر روشنی بر کارایی فعالیت های تولیدی و تجاری، سودآوری قدرت و سلامت مالی و امکانات رشد بالقوه بنگاه دارد.
– معافیت های مالیاتی از یک طرف موجب افزایش سود بنگاه شده و از طرف دیگر، سیاست کمتر بر سرمایه گذاری در سایر دارایی های مالی، موجب افزایش تقاضای سرمایه گذاری در سهام می گردد.
– ظرفیت بازار و نوع کالاهای تولیدی شرکت نیز به نوبه خود سود شرکت را تحت تاثیر قرار می دهد. هرچه ظرفیت بازار برای کالایی که شرکت تولید می کند، بیشتر باشد، میزان فروش آن بنگاه بیشتر بوده و لذا درآمد و سود بنگاه بیشتر خواهد بود. همچنین سود جاری و آینده شرکت، تا حدی زیادی تحت تاثیر شرایط اقتصادی حاکم بر کشور نیز می باشد.
– اندازه شرکت نیزاز جمله عواملی دیگری است که توجه متخصصین را به خود جلب کرده است، از آنجایی که شرکت های بزرگ به منابع مالی ارزانتری دسترسی دارند از کارایی و سوددهی بیشتری برخوردار است.
گروه دوم، نرخ بازدهی علاوه بر سود و مزایای پرداختی، تحت تاثیر قیمت سهام نیز می باشد، قیمت سهام تابع عوامل زیر می باشد :
– روند آینده اقتصادی ( انتظارات سهامداران ) قیمت سهام را مستقیما تحت تاثیر قرار می دهد. چنانچه سهامداران نسبت به تحولات آتی اقتصاد خوشبین باشد، تقاضای خرید سهام خود را افزایش می دهند. تقاضای بیشتر برای خرید سهام، موجبات افزایش قیمت سهام را فراهم می سازد و برعکس ( عبده تبریزی، 1383، ص310-312 )

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید